Hər birimiz bəzən tənbəllik böhranına düşürük. Belə hallar xasiyyətin özəliyyi deyil xəstəlik kimi təsvir edilir adətən. Lakin bu nə xasiyyətdir nədə ki, xəstəlikdir. Tənbəllik müəyyən işi görməyə istəyin olmamasıdır və bəzən bu hall tam laqeydlik həddindən yüksəlir. Bu nədən baş verir və vəziyyətdən necə çıxmaq olar?

Niyə tənbəlləşirik?

Mükəmməllik arzusu
Çox vaxt tənbəlliyə (və ya psixoloqların dili ilə desək süründürməçiliyə) mükəmməllik arzusu səbəb olur. Perfeksionistlərin ciddi standartları var və hər şeyi mükəmməlliyə çatdırmağa çalışırlar.

Bu insanlar özünü tənqid edir, özlərinin və çox vaxt başqalarının səhvlərinə dözmürlər. Qeyri-real standartlar çox stress yaradır, insan səhv etməkdən qorxur və buna görə müəyyən işi təxirə salmağa və ya ümumiyyətlə etməməyə üstünlük verir.

İşin insanın dəyərləri və ya prinsipləri ilə uyğunsuzluğu

Belə hallarda iş tapşırığı insanın tənbəl olduğu üçün təxirə salınmır. Sadəcə ürəyinin dərinliklərində bu işi ədalətsiz və ya mənasız hesab etdiyi üçün etmir.

“Təzyiq altından” görülən iş

Sağlam psixika təzyiqə müqavimətlə reaksiya verir. Özünüzü təhqir edərək və təqsirləndirərək məcbur etsəniz, idman zalına müntəzəm gedə bilməyəcəksiniz.

Bioloji səbəblər

Məsələn, artıq çəkili insanların sadəcə arıqlamaq üçün çox tənbəl olduqlarına dair geniş yayılmış bir fikir var. Başa düşməliyik ki, beyin qidaya məhdudiyyətlərin qarşısını almaq istiqamətində qurulub, çünki insanın həyatı qidalanmasından asılıdır. Bu təkamül mexanizmidir. Şişman insanlar “sadəcə tənbəl” deyillər, onların səbəbləri var.

Həmçinin, depressiyada olan insan əhəmiyyətli enerji itkisi hiss edə bilər. Bu, beyindəki dəyişikliklərlə bağlıdır, lakin bunun tənbəlliklə heç bir əlaqəsi yoxdur.

Beləliklə, səbəblər araşdırılıb və hər şey aydındır.

Tənbəllik və süründürməçiliyin qarşısını necə almaq olar?

Təsəvvür edin ki, sevdiyiniz insan deyir: “Hər şey mükəmməl olmalıdır. Səhv edirəmsə, mən tamamilə uğursuzam”.

Çox güman ki, onun özünə qarşı çox tələbkar olduğunu deyəcəksiniz.

“İnsanlar səhv edirlər və bu onları uğursuz etmir. Söhbət istənilən sağlam beynin öyrəndiyi təcrübədən gedir”

Bu sözləri özünüzə söyləməklə əsas işi görmüş olursunuz. Özünüzə diqqət və şəfqət göstərin. Tələbkarlığınızın səviyyəsini biraz endirin və artıq etdiyiniz işlərə görə özünüzə təşəkkür edin.

Bir problemi həll etmək lazımdırsa, amma çox tənbəlsinizsə, nə etməlisiniz?

Bununla bağlı 5 praktik məsləhət:

Süründürməçilik qaydalarından qurtulun.
Bu qaydalarla biz özümüzə hər hansı işi “etməməyimiz” üçün səbəblər uydururuq. Məsələn, bir işi görmək üçün iş masasında nizam olmalıdır, kifayət qədər motivasiyalı deyiləm, yemədən işə başlaya bilmərəm və s. Bu xırdalıqlara önəm verməməyə çalışın.

Problemi aydın şəkildə formalaşdırın və onun həllini hissələrə bölün.

Hardan başlayacağınız hələ də aydın deyilsə, problemin çözüm yollarını daha çox araşdırın. “Sağlamlığınızla məşğul olmaq” tapşırığı qeyri-müəyyəndir və narahatçılıq doğurur. “Klinikanın veb-saytını açın, həkim seçin, bazar ertəsi görüş təyin edin” tapşırığı da xoş deyil, amma ən azı nə edilməli olduğu aydındır.

Səhər “qurbağaları yeyin“

“Qurbağalar” çətin olmayan, lakin sizin etmək istəmədiyiniz xoşagəlməz işlərdir. Onları üstünüzdə yük kimi daşıyırsınız və daim təxirə salırsınız. Bu işləri səhərə planlaşdırın, çünki axşama doğru yorğunluq qələcək və işə başlamaq daha çətin olacaq.

Etdiyiniz işə görə özünüzü mükafatlandırın

İşdən qaçdığınız üçün özünüzü mükafatlandırmayın. Formula əməl edin: iş, istirahət. Bu, öyrənmə mexanizmlərindən məharətlə istifadə etməyə imkan verəcək. Biz özümüzü işdən qaçmaq üçün deyil, gördüyümüz iş üçün mükafatlandırırıq.

Taymerdən istifadə edin

Taymeri 25 dəqiqəyə təyin edin, diqqətinizi yayındırmadan işinizi görməyə çalışın. Sonra 3-5 dəqiqəlik qısa fasilə edin. Növbəti taymeri 25 dəqiqəyə təyin edin. Hər dördüncü taymerdən sonra 15-30 dəqiqəlik uzun fasilə edin.

Bəlkə də bu, təkcə tənbəllik deyil

Bunu hiss edirsinizsə, özünüzə diqqət yetirin:

• dişlərinizi fırçalamaq, duş qəbul etmək və ya hətta sadəcə yataqdan qalxmaq kimi rutin işlərlə məşğul olmaqda çətinlik çəkirsiniz.
• çox vaxt çox kədərlənirsiniz və tez-tez ağlayırsınız
• sizə elə gəlir ki, siz heç nəyə qadir deyilsiniz və uğur qazana bilməyəcəksiniz
• yaxşı yatmırsan, tez oyanırsan və yata bilmirsən
• diqqətiniz dağılır və diqqəti cəmləməkdə çətinlik çəkirsiniz.

Bu depressiyaya işarə edən əlamətlərdir və sadəcə “özunüzü toparlayıb və tənbəlliyi dayandırın” deməyin heç bir effekti olmayacaq. Psixiatr və ya psixoterapevt müalicə və psixoterapiyanı seçməkdə sizə kömək edə bilər.