Xakerlərin qurbanı olmamağın yeganə yolu onların qurduqlara tələlərdən öncədən xəbərdar olmaqdır. Bunu isə biz maarifləndirici materiallarla tanış olmaqla yanaşı reallığa daha yaxın çəkilən filmlər vasitəsi ilə nail ola bilərik, necə deyərlər 100 dəfə eşitməkdənsə bir dəfə görmək daha yaxşıdır.

TIME rəsmi mənbəyə istinadən bildirir ki, bu məqsədlə Kaspersky mütəxəssisləri kibertəhlükəsizlik və internet şəbəkəsində ehtiyyatlı davranış qaydalarından bəhs edən ən maraqlı filmlərin siyahısını hazırlayıb.

Siyahıya hakerlər haqqında müxtəlif zamanlarda çəkilmiş ən maraqlı və reallığa yaxın film daxıldır:

Müharibə Oyunları / War Games (1983)

Gənc haker Pentaqonun serverinə girir və orada tapdığı, simulyator hesab etdiyi oyunu
işə salır – əslində isə əsl beynəlxalq münaqişəyə səbəb olur. Vəziyyət fantastik həddə
çatır. Maraqlıdır ki, filmin çəkilişləri zamanı (1981-ci il!) hətta “haker” sözünün özü belə
müasir dövrümüzdə kəsb etdiyi mənada işlədilməyib.

Ruhunuz duymaz / Sneakers (1992)

Baş qəhrəman, keçmiş haker öz sevimli işindən uzaqlaşıb və pentester kimi fəaliyyət
göstərir – onun komandası bankların və digər nüfuzlu təşkilatları üçün kompüter
sistemlərinin müdaxilələrə qarşı gücünü yoxlayır və bir gün Milli Təhlükəsizlik
Agentliyinin əməkdaşları komandaya istənilən kodu pozan bir “qara qutu”-nu tapıb ələ
keçirməyi təklif edirlər. Filmdə bu gün də işlək olan bir çox hakerlik fəndləri mükəmməl
formada nümayiş olunur.

Hakerlər / Hackers (1995)

Tanınmış filmlərdən biridir. Əlbəttə, bu gün bəzi kadrlar gülməli görünür – məsələn,
kompüter virusunun ekran qoruyucu şəkillərini (ekran qoruyucunun nə olduğunu hələ də xatırlayan varmı?) xatırladan çoxrəngli spirallər şəklində təsviri. Bu film dövrümüzdə
paylanmış hücum kimi tanınan şəbəkə effektini nümayiş etdirən bir neçə filmdən biridir.

Şəbəkə / The Net (1995)

Qurbanın baxış bucağından kibertəqib haqqında trillerdir. Qız bir qrup hakerlə mübahisə edir və cavab olaraq onlar onun rəqəmsal şəxsiyyəti haqqında məlumatları bütün sənəd bazalarında yenidən yazırlar. Nəticədə qəhrəman axtarışda olan cinayətkara çevrilir və təcili olaraq öz reputasiyasını bərpa etməlidir. Burada müasir dövrümüzdə təkcə fərdi “kompyuter qurdlarını” təhdid etməyən geniş təcrid problemi göstərilir.

Nirvana / Nirvana (1997)

Nirvana əsas mövzusu əsl zəiflikləri və qabiliyyətləri nümayiş etdirilən insanlar haqqında ən maraqlı filmlərdən biridir. Təhlükəli kompüter oyununu məhv etməyə qərar verən qəhrəman ağıllı müdafiə sisteminə qarşı döyüşür və burada evlərin damı ilə qaçıb yölüstü qarşısına çıxanları neytrallaşdıran dəlisov protaqonist yoxdur: süni intellekt hakerin qorxularını onun yaxınlarının obrazlarında canlandıraraq ona hücum edir. Şəxsi məlumatlarımızı, maraqlarımızı və qorxularımızı özümüzə qarşı istifadə edən müasir fırıldaqçılıq hücumları məhz belə təşkil edilir.

Məğlubiyyət / Takedown (2000)

Film qəhrəmanına çevrilən xəbər personajlarından daha biri: dünyaca məşhur haker
Kevin Mitnikdir Düzdür, o, bu filmdə o qədər də qəhrəman kimi nəzərə çarpmır. Çünki
film Mitniki ələ keçirən adamın yazdığı kitaba əsaslanır. Bu təhlükəsizlik mütəxəssisi,
Tsutomu Şimomura, filmin ikinci baş qəhrəmanıdır – bəzi yerlərdə hətta birincidir, çünki
burada külək açıq şəkildə təhlükəsizlik mütəxəssisi tərəfə əsir. Mitnik isə sosial
mühəndisliyin məşhur nümunələrini göstərsə də, yenə də uğursuz görünür.

Игра в имитацию / The Imitation Game (2014)

Çoxları Alan Türinqi guya maşın intellektinin insan zəkasının səviyyəsinə çatdığını
göstərməli olan “Türinq testi”-ndən tanıyır. Əslində, Türinq intellektləri müqayisə etməyi təklif etməyib – o, maşının bir oyunda insanı üstələməsi haqqında yazıb ki, bu da çox məhdud (yazılı) ünsiyyəti nəzərdə tutur. Bu oyunun adı həm də ilk hakerlərdən birinin acınacaqlı taleyindən bəhs edən filmin adına çevrildi. Qarşımızda nasistlərin Eniqma kodlarını deşifrə edən və minlərlə insanı xilas edən görkəmli alim və müharibə
qəhrəmanı var – lakin bütün bu xidmətləri Britaniya hakimiyyətini Türinqi hormon
terapiyası ilə öldürməkdən çəkindirmir.

Snouden / Snowden (2016)

Tanınmış hüquq müdafiəçisi Oliver Stounun dilindən ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin
tanınmış analitikinin həyatını anladan filmdir. Ondan iki il əvvəl “Citizenfour” sənədli filmi Snoudenin ifşalarına – onun Honq-Konqda və Almaniyada, sonra isə keçmiş
həmkarlarından qaçaraq sığındığı Rusiyada jurnalistlərə dediklərinə həsr olunub.
Sənədli film xüsusi xidmət orqanlarının işi ilə bağlı çoxlu faktları əks etdirir, lakin bunlar
Snoudeni çoxlarının xəyanət hesab etdiyi belə bir çarəsiz addımı atmağa nəyin sövq
etdiyini tam aydınlaşdırmır.

TIME siyahıya kibertəhlükəsziliklə bağlı çəkilmiş daha bir film əlavə edib.

Yeni təhlükə mənbəyi olacaq və ya olan istiqamət – insanlara çiplərin tətbiqi və bu çiplərin proqramının sındırılması nəticəsində başa verə biləcək problemlər haqda olan “Upgrade” filmini (2018) .