Son zamanlar sosial şəbəkələrdə cəmiyyətimizdə işgüzar xanımları gözdən salmağa, onların azadlıqlarını məhdulaşdırmağa yönəldilmiş bir aksiyanın həyata keçirildiyi müşahidə olunur. Bu istiqamətdə növbəti addım kimi “Qadın təhsil almalıdırmı?” kimi absurd sual ilə bir neçə şəhər sakininin arasında keçirilmiş sorğu və bəzi iştirakçıların tük ürpətici cavablarını qəbul etmək olar.

TIME rəsmi mənbəyə istinadən bildirir ki, Facebook-da paylaşılan sorğunun görüntülərində gənc nəslin nümayəndələri olan oğlanlar qadınların gələcəkdə onsuzda ailəsinə və uşağına baxacağını səbəb olaraq göstərərək, onların oxumağına ehtiyac olmadığını deyirlər. Yaşlı və orta yaşlı xanımlarımız isə qızların qadınların mütləq oxumalarını və peşə sahibi olmağını vacib hesab etdiklərini və qadınların gələcəkdə savadlı uşaq böyütməsi üçün savadlı olmalarına ehtiyac olduğunu deyirlər. Cavablar bir yana, sualın özü artıq qadının təhsil alma ehtiyacını sual altına qoyur, bu isə heçdə yaxşı deyil.

Başlıqda qeyd etdiyimiz, “cadugər ovu” idiom kimi XV – XVII əsrlərdə dissidentlərin, etiraz edilən, ideoloji və ya siyasi rəqiblərin absurd təqibini nəzərə tutur, və son zamanlar cəmiyyətimizdə ən çox müzakirə olunan Fövqəladə Hallar Nazirliyinin əməkdaşlarının iş yerində intim görüntülərinin sosial şəbəkələrə axıdılmasının, dövlət qurumlarında işləyən xanımların qırmızı pomadanın və dırnaq lakının istifadəsinə, topuqlu ayaqqabı geyməsinə qadağaların müəyyən fokusdan müzakirəsi altında məhz qadınların qınaq və şübhə obyektinə çevirmək, onların işgüzar fəaliyyətini məhdulaşdırmaq, işgüzar xanımların imicinə xələl yetirərək toplumun şüurunda müəyyən stereotip yaratmaq cəhdidir. Artıq kiminsə gözünə çox “xoş gələn” qadınlar asudə vaxtlarında belə təqib edilirlər və o kimsələr “açıq-saçıq” paltarı (axşam giyafəti), aşırı makiyajdan (toy makiyajı) istifadəni əllərinə bayraq edib onları linç edirlər, baxmayaraq ki, asudə vaxtında istənilən insanın geyim seçimi onun azadlığıdır. Elit ölkələrdə hər kəs, qanunvericilik və etik normalar çərçivəsində, geyimində azaddır və iş saatı bitdikdən sonra kiminsə həyatına qarışmaq artıq onun şəxsi həyata müdaxilədir. Toydan və digər əyləncə məkanlarından insanların üzləri aydın görünən foto və video görüntülərini paylaşmaq onların şəxsi məlumatlarının oğurlanması kimi qiymətləndirilə bilər, lakin təəssüf ki, bu qanun-qaydalara tam olaraq əməl olunmur.

Nəticə olaraq biz illər boyu qazanıb bu günədək qoruduğumuz gender bərabərliyimizi itirə bilərik. Kimlərsə qadınlarımızı savadsız, səssiz, simasız, kişilərdən asılı bir topluma çevirmək istəyir. Bu təbiidir, çünki savadlı qadın heç vaxt qızının, bacısının yetkinllik yaşına çatmamış ərə verilməsinə, döyülərək əzilməsinə göz yummayacaq, hər qarşısına çıxan əxlaqı zəif olanın sözünə uymayacaq, o gədərdə rahat idarə edilən olmayacaq …

Səbəb kimi gətirilən nazirlikdə ki, insident isə bir nəfərin qəbahəti deyil. Ümumiyyətlə əxlaqın gender ayrılığı yoxdur, o həm kişilərə, həmdə qadınlara aiddir, və bu cür hadisələr təkcə dövlət qurumunda deyil, özəl ofislərdə, məktəblərdə, xəstəxanalarda, ailələrdə və istənilər yerdə baş verə bilər. Bir-iki nəfərin səhvinə görə, bütün işləyən xanımlarımızın imicinə kölgə salmaq düzgün deyil.

Geyimə gəkdikdə isə, ilk baxışdan tələblərlə tanış olduqda, onları tərtib edənin fetşist olduğunu düşünmək olar, lakin birazda olsa psixologiyadan anlayışı olan insan, anında bu tələblərin əsas səbəbini başa düşər.

Əlbəttə ki, hər kəs iş yerində səligəli görünməlidir və uniforma geyilən qurum deyilsə, işçilərin geyimi seçiləcək, hər kəs individuallığını qoruyub saxlaya biləcək. Sadəcə bir şərtlə, bütün dünyada məlum olan “ofis dres kodu” deyilən bir anlayış var, bu dres kod iş yerində minimum bərbəzək və makiyaj, müəyyən rənglərdə və ölçülərdə geyimdən istifadəni nəzərdə tutur. Bu tələbi işə götürən ilk gündən işçisinə bildirir və bununla əslində bu söhbət bitməlidir. Məsələ artıq sosial şəbəkələrdə müzakirəyə çıxarılırsa, deməli iş yerlərində “gözəllik yarışı”na çıxanlar var, bu da baş verirsə, deməli rəhbərlik münbit şərait yaradır.

Daha bir mühüm məqam bəzi ofislərdə müşahidə kameralarının quraşdırılması ilə bağlıdır. Kameraların quraşdırılmasında iş yerində bütün gününü keçirən insanların rahatlığı da nəzərə alınmalıdır və kamera işçiyə deyil məkanın ümumi görüntüsünə fokuslanmalıdır. İşçilər ofisdə müşahidə kameralarının olduğu haqda məlumatlandırılmalıdırlar.

Azərbaycan qadın azadlıqlarına hörmətlə yanaşan elit ölkədir, hansı ki, qızların təhsilinə və işgüzar fəaliyyətinə böyük önəm verir və bu cür çirkin hiylələrlə cəmiyyətmizin sütununu sarsıtmağa imkan verməməliyik. Savadlı, işgüzar xanım ilk növbədə uşağına sahib çıxan, arxasında duran ana və həyat yoldaşına çətin günündə dəstək olan bir tərəfdaşdır, bunu unutmayaq.

Aynur Vəliyeva