20 Yanvar Azərbaycan tarixində faciə olsa da, ölkəmizin istiqlal yolunun ilk zirvəsi, milli şuurumuzun oyandığı və illüziyalardan azad olduğu bir gündür. Bu il “Qanlı yanvar” hadisələrindən artıq 32 il ötür və bu illər ərzində Azərbaycan nəinki sovet imperiyasının əsarətindən azad olub, o öz suverenliyini bütün dünyada təsdiq etmiş və ərazi bütövlüyünü bərpa etmiş bir ölkə olub. Bütün bunlara nail olmaq üçün uzun zaman tələb olunub, vətən uğrunda həyatlarını qurban verən şəhidlərimiz olub, lakin xalqımız cəsarət nümayiş etdirib və şərəfli tarixini yazıb. Bu tarix xalqımıza düşmənini və dostunu tanıdıb, onu 70 illik yuxudan oyadıb.

1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə ke­çən gecə Bakıda sovet ordusu tərə­fin­dən dinc əhaliyə qarşı dəhşətli, kütləvi qırğın hadisəsi törədildi. Bu qanlı ha­di­sənin törədilməsində əsas məqsədlər­dən biri öz haqlı tələblərini irəli sürən, bu tələblərə demokratik yollarla nail olmaq istəyən, istiqlaliy­yət, azadlıq, suverenlik istəyində olan Azərbaycan xalqının iradəsini qırmaq, insanların müstəqillik arzularını tanklar altında əzmək  idi. Sovet imperiyası  günahsız insanların qanını axıtsa da, xalqımıza qarşı misli görünməmiş qəddarlıq etsə də, istəyinə nail ola bilmədi, milli qürurumuzu qıra bilmədi.

Xalqa qarşı törədilən bu cinayət sovet imperiyasının o zaman idarə edənlərin iç üzünü bariz bir şəkildə ortaya çıxartdı. Əslində imperiyanın Bakıda bu qanlı hadisəni törətməklə ittifaqa üzv olan digər respublikalara göz dağı vermək planı olub, lakin xalqımız göstərdiyi cəsarət və birlik nəticasində bu planlar boşa çıxdı.

1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə Azərbaycanda  günahsız mülkü vətəndaşlara qarşı Bakıya təpədən-dırnağadək silahlan­dırıl­mış qoşun göndərilmişdir və qoşun uşağına, qadınına və ahılına baxmadan qarşısına kim çıxdı isə vurb, əzib keçirdi. Bakının küçələri qana biyanmışdı və insanlar faciədən bir neçə gün keçdikdən sonra belə bu qan izlərinin üzərinə qərənfillər qoyurdular. O gündən bəri qərənfil gülü xalqımızın yaddaşında dərin hüznlə bağlı oldu.

Həmin vaxt Bakıda daxili qoşunların 11 min 500 əsgəri, Müdafiə Nazirliyinə tabe olan Bakı qarnizonunun çoxsaylı hərbi hissələri, hava hücumundan müdafiə qüvvələri var idi. 4-cü ordunun komandanlığı da Bakıda yerləşirdi.

M.Qorbaçov SSRİ Konstitusiyasının 119-cu, Azərbaycan SSR Konstitusi­yasının 71-ci maddələrini kobud şə­kildə pozaraq, yanvarın 20-dən Bakıda fövqəladə vəziyyət elan edilməsi haqqında fərman imzalamışdı. SSRİ DTK-nın “Alfa” qrupu yanvarın 19-da saat 19.27-də Azərbaycan televiziya­sının enerji blokunu partlatdı, respubli­kada televiziya verilişləri dayandırıldı. Gecə isə qoşun fövqəladə vəziyyət elan edilməsindən xəbərsiz olan şəhərə daxil oldu və əhaliyə divan tutmağa başladı. M.Qorbaçovun fərmanı qüvvəyə minənədək – yanvarın 20-də saat 00-dək artıq 9 nəfər öldürülmüşdü.

Bakıda fövqəladə vəziyyətin elan olunması haqqında məlumat isə əhaliyə yalnız yanvarın 20-də səhər saat 7-də respublika radiosu ilə çatdırıldı. Həmin vaxt öldürülənlərin sayı 100 nəfərdən çox idi. Halbuki, M.Qorbaçovun Azər­baycana ezam etdiyi yüksək vəzifəli emissarlar həyasızcasına bəyan edirdilər ki, Bakıda fövqəladə vəziyyət elan olunmayacaqdır.

Güclü lideri olmayan xalq o günlərdə taleyini özü həll etmək məcburiyyətində qaldı və bu missiyanın öhdəsindən böyük qurbanlar verərək gələ bildi.

20 Yanvar faciəsi bəşəriyyət və in­sanlıq əleyhinə törədilmiş dəhşətli əməl, bir cinayət kimi, XX əsrdə totalitarizmin törətdiyi ən qanlı terror aktları sırasında yer aldı. Dinc əhaliyə qarşı həyata keçirilən cəza tədbirləri zamanı 1949-cu ilin Cenevrə Konvensiyasının, Beynəlxalq Hərbi Tribunalın Əsasna­məsinin, Beynəlxalq İnsan haqları Bəyannamə­sinin, insan haqlarına dair digər beynəl­xalq aktların çoxsaylı müddəa­ları pozulmuşdu. Bu məqamlar 20 Yanvar hadisələri ilə bağlı aparılmış ən səthi təhqiqatlarda da təsdiqlənir.

Bu gün xalqımız 20 Yanvar hadisələ­rinin 32-ci ildönümünü, igid övladlarının fədakarlığını məhəbbətlə xatırlayaraq, şəhidlərimizin əziz xatirəsini böyük ehtiramla yad edərək anır. İllər ötüb lakin xalqımız o hadisləri yaddaşından silməyib, unutmayıb, unutdurmayıb və gələcək nəsillərə unutdurmayacaq. Hər il Şəhidlər xiyabanında müşahidə olunan insan axını bir daha bu tarixin xalqımız üçün kədərli və eyni zamanda şərəfli tarix olduğunu təsdiqləyir.

Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin.